على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1488

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

درفشى ( derafci ) ا . پ . تحصيل شهرت و تحصيل نام نيك و شهرت و انگشت نمائى چنان كه گويند فلان خود را درفشى كرد . درفشيدن ( derafcidan ) ف ل . پ . درخشيدن و تابيدن . و لرزيدن . درفنجك ( darfanjak ) ا . پ . كابوس و بختك . درق ( darq ) ص . ع . سخت از هر چيزى . درق ( daraq ) ع . ج . درقة . درق ( deraq ) ا . پ . شهرى در سمرقند . و قريه‌اى در مرو . درقاء ( darq ' ) ا . ع . ابر و سحاب . درقة ( daraqat ) ا . ع . سپر . ج : درق و ادراق و دراق . و دريچهء نهر . درقع ( dorqo ' ) ا . ع . شتر آب‌كش . درقعة ( darqa'at ) م . ع . درقع درقعة : بشتاب گريخت از سختى . و درقع المال : كوشش كردند شتران در چريدن . درقفا ( dar - qaf ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - در عقب و در پس . درقل ( derqal ) ا . ع . نوعى از جامهء ارمنى . و مرد خوش خرام . درقلة ( darqalat ) م . ع . درقل درقلة : بشتاب رفت . و پاى كوبى نمود . و گشاده گام رفت . و بناز خراميد . و درقل له : رام و فرمان بردار گرديد او را . درقلة ( derqalat ) ا . ع . بازى مر كودكان را . و متكبر و گستاخ . و بزرگوار و باوقار . درقم ( derqem ) ا . ع . لنگ . و هيچ‌كاره . و نابكار و بىقدر و ساقط . و نام دجال كذاب . درقوع ( dorqu ' ) ا . ع . مرد بد دل . درقه ( darqe ) و ( darqeh ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سپر . و زره . درقه ( darqeh ) ا . پ . درخت . درقهستان ( darqehest n ) ا . پ . درختستان . درك ( dark ) م . ع . بدون فاصله بجا آوردن . و فرارسيدن و رسيدن و پيوستن . درك ( dark ) و ( darak ) ا . ع . آنچه از پى پديد آيد از عوارض . يق : عليه ضمان الدرك . و تك دوزخ . و نهايت تك هر چيز . ج : ادراك . و رسن پاره‌اى كه در طرف رسن بزرگ و يا در گوشهء دلو بندند . دزك ( darak ) م . ع . دررسيدن ( و الفعل من نصر ) . درك ( darak ) ا . ع . يوم الدرك : روز جنگ ميان اوس و خزرج . درك ( darak ) ا . پ . دستارچه مانند رومال و دستمال . درك ( darak ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دوزخ . و ضامن درك يعنى ضامن هر اتفاقى از عوارض خواه نيك باشد و يا بد . و بدرك : كلمهء فحش و نفرين يعنى بجهنم . و بدرك رفتن : بجهنم رفتن . دركات ( darak t ) ع . ج . دركة . و النار دركات اى منازل اهل النار . و الجنة درجات . در كار ( dar - k r ) م ف . پ . در حركت و به كار . و مفيد و موثر . و لازم و ضرور . و به خواهش و بدرخواست . و مطلوب و مرغوب . دركاله ( dark le ) ا . پ . يخ و يخى كه در زير ناودان بسته مىشود . و گل فهشنگ . دركة ( derkat ) ا . ع . حلقهء زه و دوالى كه بدان زه كمان را پيوند كنند . و پاره‌اى از رسن و جز آن كه بدان تنگ اسب و شتر را اگر كوتاه باشد پيوند نمايند . دركة ( darakat ) ا . ع . طبقهء دوزخ . و پايهء زيرين . ج : دركات . در كجا ( dar - koj ) م ف . پ . كجا و چه جا و چه محل . در كردن ( dar - kardan ) ف م . پ . در درون نهادن و بدرون دفع كردن . و بيرون كردن . و در ميان راندن و داخل كنانيدن و بدرون آوردن . و درج كردن و در ميان نشاندن . و پينه و وصله زدن . و تير از تفنگ و توپ و كمان و جز آن بيرون كردن . دركشاده ( dar - koc de ) ا . پ . در واكرده و مفتوح و باز شده . دركشيدگى ( dar - kacidagi ) ا . پ . انقباض و كوتاهى و تقلص . دركشيدن ( dar - kacidan ) ف ل و م . پ . در هم كشيدن و بيرون كشيدن . و كوتاه گشتن . و دم كشيدن و نفس كشيدن . و چشيدن . و نوشيدن و آشاميدن . و محو كردن . و رد كردن و واپس دادن . و برشته كشيدن و منظوم ساختن . دركلة ( deraklat ) و ( derkelat ) ا . ع . نوعى از بازيچه . در كنار ( dar - kan r ) م ف . پ . كناره و لب و ساحل و حاشيه و حد . و علىحده و جداگانه و تنها . و در بر و در سينه و در بغل و در آغوش . در كندن ( dar - kandan ) ف م . پ . كندن و كاويدن . دركون ( darkun ) ا . پ . ترك بند و تسمهء زين كه بواسطهء آن هر چيزى را در ترك اسب بندند . و بالاى در . و سكوى نشيمن . درگاه ( dar - g h ) ا . پ . بارگاه و دربار و سراى پادشاهى و ديوان سلطنتى . و در . و دروازه . و باب . و آستانهء در و جلو در و حضرت و عتبه . و پيشگاه خانهء بزرگان . و تكيه‌گاه و محلى كه بر آن تكيه كنند . و مرگت و محل عبادت . و درگاه الهى : بارگاه